കഥകളി ചരിത്രത്തിൽ സ്ത്രീവേഷങ്ങളെ പുരുഷവേഷങ്ങൾക്കൊപ്പം തുല്യ പ്രാധാന്യത്തോടെ അരങ്ങിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാക്കി മാറ്റിയ വിപ്ലവകാരിയായിരുന്നു കോട്ടക്കൽ ശിവരാമൻ. പുരുഷന്മാർ മാത്രം ആധിപത്യം പുലർത്തിയിരുന്ന കഥകളി വേദിയിൽ, പെൺഭാവങ്ങളുടെ ലാവണ്യം മുഴുവൻ ആവാഹിച്ച് അരങ്ങിലെ ‘നിത്യഹരിത നായിക’യായി മാറിയ ശിവരാമൻ്റെ ഓർമ്മദിനമാണ് ഇന്ന് (ജൂലൈ 19). 2010 ജൂലൈ 19-ന് കളിവിളക്കിൻ്റെ വെളിച്ചത്തിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം വിടവാങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹം അരങ്ങിൽ ബാക്കിവെച്ച പെൺരൂപങ്ങൾ ഇന്നും ആസ്വാദക ഹൃദയങ്ങളിൽ വിസ്മയമായി തുടരുന്നു.
ഭാവതീവ്രമായ ‘മിനുക്ക്’ വേഷങ്ങൾ
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ കാറൽമണ്ണയിൽ ജനിച്ച്, കഥകളിയുടെ കല്ലുവഴി ചിട്ടയുടെ കുലപതിയായ വാഴേങ്കട കുഞ്ചുനായർ ആശാന്റെ കീഴിലാണ് ശിവരാമൻ കഥകളി അഭ്യസിച്ചത്. കോട്ടക്കൽ പി.എസ്.വി. നാട്യസംഘത്തിലെ നീണ്ട വർഷങ്ങളിലെ കഠിനശിക്ഷണം അദ്ദേഹത്തെ ‘കോട്ടക്കൽ ശിവരാമൻ’ എന്ന വിസ്മയമാക്കി മാറ്റി.
കേവലം മുദ്രാഭിനയത്തിനപ്പുറം മുഖഭാവങ്ങൾക്കും ശാരീരിക ചലനങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകിയത്. പരമ്പരാഗതമായി സ്ത്രീവേഷങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന രണ്ടാംകിട സ്ഥാനം തിരുത്തിക്കുറിച്ച അദ്ദേഹം ദമയന്തി, മാലിനി, ചിത്രലേഖ, സീത, ലളിത, പാഞ്ചാലി തുടങ്ങിയ പ്രണയ-വിഷാദ നായികമാരുടെ യാഥാസ്ഥിതികമായ സ്വഭാവ സവിശേഷതകൾ അരങ്ങിൽ തിരുത്തി എഴുതി.
ഗോപി-ശിവരാമൻ കൂട്ടുകെട്ട്: കളിവിളക്കിന് മുന്നിലെ വസന്തം
മലയാളി കഥകളി ആസ്വാദകർ എക്കാലവും ആവേശത്തോടെ നെഞ്ചിലേറ്റിയ ഒന്നായിരുന്നു പത്മശ്രീ കലാമണ്ഡലം ഗോപിയും കോട്ടക്കൽ ശിവരാമനും ഒത്തുചേർന്ന രംഗങ്ങൾ.
* നളചരിതത്തിലെ നളനും ദമയന്തിയുമായി ഇവർ അരങ്ങിലെത്തുമ്പോൾ ആസ്വാദകർ അത് ശ്വാസമടക്കിയാണ് കണ്ടിരുന്നത്.
* കുന്തി-കർണ്ണൻ, മോഹിനി-രുക്മാംഗദൻ തുടങ്ങിയ വേഷങ്ങളിലൂടെ കഥകളി വേദിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഭാവദ്വന്ദ്വങ്ങളായി ഇവർ മാറി.
ഭാഗവതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അദ്ദേഹം സ്വയം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ‘പിംഗള’ എന്ന ആട്ടക്കഥയും കഥകളി ലോകത്തിന് ശിവരാമൻ നൽകിയ വലിയ സംഭാവനയാണ്.
പുരസ്കാര നിറവിൽ ആ ജീവിതം
കേന്ദ്ര-കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡുകൾ, കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം (1988), കേരള കലാമണ്ഡലം അവാർഡ്, സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കഥകളി പുരസ്കാരം തുടങ്ങി നിരവധി ബഹുമതികൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി എം.ആർ. രാജൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘മിനുക്ക്’ എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി 2007-ൽ ദേശീയ പുരസ്കാരത്തിന് അർഹമായിരുന്നു.
ഓർമ്മകളിൽ ആ ചടുല ചലനങ്ങൾ
കഥകളിയിലെ പെൺരൂപങ്ങൾക്ക് ആത്മാവും അന്തസ്സും നൽകിയ നടനായിരുന്നു കോട്ടക്കൽ ശിവരാമൻ.”
അരങ്ങൊഴിഞ്ഞിട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും, കളിവിളക്കിൻ്റെ മഞ്ഞവെളിച്ചത്തിൽ അലസമായി വീശുന്ന കാറ്റിൽ ഇന്നും കോട്ടക്കൽ ശിവരാമൻ്റെ ദമയന്തിയുടെ ഉടുപ്പുടുക്കലുകളും ഭാവസാന്ദ്രമായ കണ്ണുകളും ആസ്വാദകർ ദർശിക്കുന്നു. സ്ത്രീത്വത്തിൻ്റെ ലാസ്യവും ഗാംഭീര്യവും ഒരേപോലെ ആവാഹിച്ച ആ മഹാനടൻ്റെ ജ്വലിക്കുന്ന ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം.
ഡോക്ടർ മുരളി മോഹൻ